Dış ticarete yeni başlayan firmaların ilk öğrenmesi gereken konulardan biri FOB CIF EXW farkı konusudur. Bu üç teslim şekli, uluslararası satış sözleşmelerinde en sık karşılaşılan kurallardır ve her biri navlun, sigorta, gümrükleme ve hasar riskini farklı bir noktada alıcıya devreder. EXW satıcı için en az yükümlülük içeren kural iken, CIF satıcının navlun ve sigortayı üstlendiği kapsamlı bir seçenektir; FOB ise ikisinin ortasında yer alır. Özd Global olarak Gebze'den dünyanın dört bir yanına gerçekleştirdiğimiz sevkiyatlarda bu üç teslim şekliyle sürekli çalışıyor ve müşterilerimizin fiyat tekliflerini doğru kurala göre yapılandırmalarına destek oluyoruz.
Üç Teslim Şeklinin Tanımı
FOB CIF EXW farkı anlaşılmadan önce her kuralın tek başına ne anlama geldiğine bakmak gerekir.
EXW (Ex Works) Nedir?
EXW, yani "İşyerinde Teslim", satıcının malı kendi fabrikası, deposu veya tesisinde alıcının kullanımına hazır etmesiyle teslimatın tamamlandığı kuraldır. Aracın yüklenmesi, ihracat gümrüklemesi, ana taşıma, sigorta ve ithalat işlemleri dahil her şey alıcının sorumluluğundadır.
EXW genellikle alıcının güçlü bir lojistik altyapısı olduğunda veya satıcının ihracat işlemlerine dair deneyimi bulunmadığında tercih edilir. Ancak pratikte satıcı çoğu zaman yüklemeye yardımcı olur; bu durumda sorumluluk sınırlarının yazılı olarak netleştirilmesi gerekir.
FOB (Free on Board) Nedir?
FOB, yani "Gemide Teslim", yalnızca deniz ve iç su yolu taşımacılığında kullanılan bir kuraldır. Satıcı; malı yükleme limanına getirir, ihracat gümrüklemesini yapar ve alıcının belirlediği gemiye yükler. Mal gemi güvertesine yüklendiği anda risk alıcıya geçer. Ana navlun, sigorta ve varış limanındaki işlemler alıcıya aittir.
FOB, alıcının kendi navlun anlaşmalarını kullanmak istediği durumlarda yaygındır. Türkiye'den yapılan ihracatlarda "FOB Mersin" veya "FOB Ambarlı" gibi ifadelerle sıkça karşılaşılır.
CIF (Cost, Insurance and Freight) Nedir?
CIF, yani "Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun", satıcının navlunu varış limanına kadar ödediği ve ayrıca malı sigortaladığı kuraldır. Burada kritik ayrıntı şudur: Masraflar varış limanına kadar satıcıda olsa da hasar riski, tıpkı FOB'da olduğu gibi, malın gemiye yüklenmesiyle alıcıya geçer. Incoterms 2020'de CIF kapsamındaki sigorta asgari düzeyde (Institute Cargo Clauses C benzeri) olabilir; yüksek değerli yüklerde alıcının ek sigorta yaptırması önerilir.
FOB CIF EXW Farkı: Karşılaştırma Tablosu
| Yükümlülük | EXW | FOB | CIF |
|---|---|---|---|
| Araca yükleme (çıkış) | Alıcı | Satıcı | Satıcı |
| İhracat gümrüklemesi | Alıcı | Satıcı | Satıcı |
| Limana iç nakliye | Alıcı | Satıcı | Satıcı |
| Gemiye yükleme | Alıcı | Satıcı | Satıcı |
| Ana navlun | Alıcı | Alıcı | Satıcı |
| Sigorta | Alıcı | Alıcı | Satıcı (asgari) |
| İthalat gümrüklemesi | Alıcı | Alıcı | Alıcı |
| Risk geçiş noktası | Satıcının tesisi | Gemiye yükleme | Gemiye yükleme |
| Uygun taşıma modu | Tümü | Yalnızca deniz | Yalnızca deniz |
Tablodan da görüleceği üzere FOB ile CIF arasındaki risk geçiş noktası aynıdır; fark, navlun ve sigortayı kimin ödediğindedir. EXW ise tüm yükü alıcıya bırakır. Özd Global müşterilerine her teklif öncesinde bu tabloyu kendi sevkiyat senaryolarına uyarlayarak sunar; böylece sürpriz masraf kalemleri baştan görünür hale gelir.
Hangi Durumda Hangi Teslim Şekli Seçilmeli?
Doğru seçim; pazarlık gücünüze, lojistik tecrübenize ve müşterinizin beklentisine bağlıdır. Aşağıdaki durumlar yol gösterici olabilir:
- Alıcının güçlü navlun anlaşmaları varsa: FOB tercih edilir; alıcı kendi forwarder'ı ile daha uygun navlun alabilir.
- Satıcı "anahtar teslim" hizmet sunmak istiyorsa: CIF, alıcı için tek fiyatla netlik sağlar ve satıcının rekabet gücünü artırır.
- Satıcının ihracat deneyimi yoksa: EXW en basit görünse de ihracat beyannamesi konusunda sorun yaratabilir; çoğu durumda FCA daha sağlıklı bir alternatiftir.
- Konteyner yükü taşınıyorsa: FOB yerine FCA, CIF yerine CIP değerlendirilmelidir, çünkü konteyner terminalde teslim edilir.
İpucu: CIF teklif verirken navlun piyasasındaki dalgalanmaları hesaba katın. Teklif ile yükleme arasında geçen sürede navlun fiyatları değişebilir; teklifinize geçerlilik süresi ekleyin.
Deniz taşımacılığı planlamasında bu kuralların maliyete etkisini birlikte hesaplayabiliriz. Denizyolu taşımacılığı hizmetimiz, FOB ve CIF sevkiyatlar için limandan limana ve kapıdan kapıya çözümler sunar. İhracat ve ithalat beyannameleri için gümrükleme ekibimiz süreci sizin adınıza yönetir. Yüklerinizin limana güvenli ulaşımı için karayolu taşımacılığı hizmetimizden de yararlanabilirsiniz.
Maliyet Hesabında Dikkat Edilecek Noktalar
- EXW fiyatı en düşük görünür, ancak alıcının üstleneceği yükleme, iç nakliye ve gümrük masrafları toplam maliyeti yükseltir.
- FOB fiyatına liman masrafları (THC), ihracat beyannamesi ve iç nakliye dahildir.
- CIF fiyatında navlun ve sigorta primi yer alır; sigorta kapsamının sınırlı olduğunu unutmayın.
- Ödeme şekli akreditif ise bankanın hangi belgeleri (örneğin yüklendi konşimentosu, sigorta poliçesi) talep edeceğini önceden kontrol edin.
Özd Global, her üç teslim şekli için ayrıntılı maliyet dökümü hazırlayarak teklifinizin hangi kalemleri kapsadığını netleştirir.
Sıkça Sorulan Sorular
FOB ve CIF arasındaki temel fark nedir? Her ikisinde de risk, mal gemiye yüklendiğinde alıcıya geçer. Fark, CIF'te satıcının varış limanına kadar navlunu ödemesi ve sigorta yaptırmasıdır; FOB'da bu masraflar alıcıya aittir.
EXW ile satın almak her zaman daha ucuz mudur? Hayır. Birim fiyat düşük olsa da yükleme, iç nakliye, ihracat gümrüklemesi ve ana taşıma alıcıya ait olduğundan toplam maliyet FOB veya CIF'ten yüksek çıkabilir. Karşılaştırmayı her zaman "kapıya teslim toplam maliyet" üzerinden yapın.
Karayolu taşımacılığında FOB kullanılabilir mi? Incoterms 2020'ye göre FOB yalnızca deniz ve iç su yolu taşımacılığı içindir. Karayolu, havayolu ve çok modlu taşımalarda FCA kullanılması doğru olur.
FOB CIF EXW farkı konusunu doğru anlamak, hem fiyat tekliflerinizin rekabetçi olmasını hem de beklenmedik masraflardan korunmanızı sağlar. Özd Global olarak teslim şekli seçiminden navlun ve gümrük işlemlerine kadar tüm süreçte yanınızdayız. Sorularınız için iletişim sayfamızı ziyaret edebilir veya +90 551 462 41 34 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
