Uluslararası ticarette en sık sorulan sorulardan biri "Incoterms 2020 nedir?" sorusudur. Incoterms, Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayımlanan ve alıcı ile satıcı arasındaki masraf, risk ve sorumluluk paylaşımını tanımlayan standart teslim şekilleridir. Güncel sürüm olan Incoterms 2020, 1 Ocak 2020'den bu yana yürürlüktedir ve 11 farklı kuralı kapsar. Bu kurallar; malın nerede teslim edileceğini, navlunu kimin ödeyeceğini, sigortayı kimin yaptıracağını ve hasar riskinin hangi noktada alıcıya geçeceğini netleştirir. Özd Global olarak Gebze merkezli operasyonlarımızda her gün farklı teslim şekilleriyle çalışıyor ve müşterilerimize en uygun kuralı seçmeleri konusunda rehberlik ediyoruz.
Incoterms 2020 Nedir ve Neden Önemlidir?
Incoterms 2020 nedir sorusu, aslında "kim neyi öder ve risk nerede el değiştirir" sorusudur. Bir satış sözleşmesinde teslim şekli belirtilmediğinde, taraflar arasında "navlunu kim ödeyecek", "mal limanda hasar görürse sorumlu kim" gibi sorular anlaşmazlığa dönüşebilir. Incoterms 2020 bu belirsizliği ortadan kaldırır. Tek bir üç harfli kısaltma (örneğin FOB veya DAP) ve teslim yeri yazıldığında her iki taraf da yükümlülüklerini bilir.
Incoterms'in kapsamadığı konuları da bilmek gerekir: Kurallar mülkiyetin devrini, ödeme şartlarını ve sözleşmenin ihlali durumunda uygulanacak yaptırımları düzenlemez. Bu konular ayrıca satış sözleşmesinde ele alınmalıdır.
Incoterms 2020'deki 11 Teslim Şekli
Incoterms 2020 kuralları iki ana gruba ayrılır: tüm taşıma modlarında kullanılabilen kurallar ve yalnızca deniz ve iç su yolu taşımacılığına uygun kurallar.
Tüm Taşıma Modları İçin Geçerli Kurallar
- EXW (Ex Works – İşyerinde Teslim): Satıcı malı kendi tesisinde hazır eder; yükleme dahil tüm masraf ve risk alıcıya aittir.
- FCA (Free Carrier – Taşıyıcıya Teslim): Satıcı malı, alıcının belirlediği taşıyıcıya teslim eder ve ihracat gümrüklemesini yapar.
- CPT (Carriage Paid To – Taşıma Ödenmiş Olarak): Satıcı navlunu varış yerine kadar öder; risk ise malın ilk taşıyıcıya teslimiyle alıcıya geçer.
- CIP (Carriage and Insurance Paid To): CPT ile aynıdır, ancak satıcı ayrıca geniş kapsamlı sigorta yaptırmakla yükümlüdür.
- DAP (Delivered at Place – Belirlenen Yerde Teslim): Satıcı malı varış yerinde, araçtan indirilmeye hazır şekilde teslim eder.
- DPU (Delivered at Place Unloaded): Satıcı malı varış yerinde boşaltılmış olarak teslim eder; Incoterms 2020 ile DAT kuralının yerini almıştır.
- DDP (Delivered Duty Paid – Gümrük Vergileri Ödenmiş Olarak Teslim): Satıcı ithalat gümrüklemesi ve vergiler dahil tüm masrafları üstlenir.
Yalnızca Deniz ve İç Su Yolu Taşımacılığı Kuralları
- FAS (Free Alongside Ship – Gemi Doğrultusunda Teslim): Satıcı malı yükleme limanında gemi yanına bırakır.
- FOB (Free on Board – Gemide Teslim): Satıcı malı gemiye yükler; yükleme sonrası risk alıcıya geçer.
- CFR (Cost and Freight – Mal Bedeli ve Navlun): Satıcı navlunu öder, ancak risk malın gemiye yüklenmesiyle alıcıya geçer.
- CIF (Cost, Insurance and Freight): CFR'ye ek olarak satıcı asgari kapsamda sigorta yaptırır.
Masraf ve Risk Paylaşımı Tablosu
Aşağıdaki tablo, en sık kullanılan teslim şekillerinde temel yükümlülüklerin kime ait olduğunu özetler:
| Teslim Şekli | İhracat Gümrüklemesi | Ana Taşıma Navlunu | Sigorta | İthalat Gümrüklemesi | Risk Geçiş Noktası |
|---|---|---|---|---|---|
| EXW | Alıcı | Alıcı | Alıcı | Alıcı | Satıcının tesisi |
| FCA | Satıcı | Alıcı | Alıcı | Alıcı | Taşıyıcıya teslim |
| FOB | Satıcı | Alıcı | Alıcı | Alıcı | Gemiye yükleme |
| CIF | Satıcı | Satıcı | Satıcı | Alıcı | Gemiye yükleme |
| DAP | Satıcı | Satıcı | İsteğe bağlı | Alıcı | Varış yeri |
| DDP | Satıcı | Satıcı | İsteğe bağlı | Satıcı | Varış yeri |
Bu tabloda dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, C grubu kurallarda (CPT, CIP, CFR, CIF) masraf ile riskin farklı noktalarda ayrılmasıdır. Satıcı navlunu öder ancak taşıma sırasındaki hasar riski alıcıya aittir.
Incoterms 2010'dan 2020'ye Neler Değişti?
Incoterms 2020, önceki sürüme göre köklü bir değişiklik getirmese de pratik hayatta fark yaratan birkaç güncelleme içerir:
- DAT kuralı DPU oldu. Teslim yeri artık yalnızca terminal değil, boşaltmanın mümkün olduğu herhangi bir yer olabilir.
- CIP'te sigorta kapsamı genişletildi. CIP için artık geniş kapsamlı (Institute Cargo Clauses A benzeri) sigorta aranırken, CIF'te asgari kapsam korundu.
- FCA'da yüklendi konşimentosu seçeneği eklendi. Akreditifli işlemlerde alıcı, taşıyıcıya "on board" konşimento düzenlemesi talimatı verebilir.
- Kendi araçlarıyla taşıma netleştirildi. Alıcı veya satıcının üçüncü taraf taşıyıcı kullanmadan kendi araçlarıyla taşıma yapabileceği açıkça belirtildi.
- Güvenlik yükümlülükleri detaylandırıldı. Taşıma güvenliğine ilişkin masraf ve sorumluluklar her kuralda ayrıca listelendi.
Doğru Teslim Şeklini Nasıl Seçersiniz?
Teslim şekli seçimi; ürünün değeri, taşıma modu, tarafların lojistik deneyimi ve ödeme şekli göz önünde bulundurularak yapılmalıdır. Örneğin konteyner taşımacılığında FOB yerine FCA kullanılması önerilir, çünkü konteyner gemiye değil terminalde taşıyıcıya teslim edilir. Denizyolu taşımacılığı operasyonlarında bu ayrım, hasar durumunda sorumluluğun doğru belirlenmesi açısından kritiktir.
İpucu: Teslim şeklinin yanına mutlaka tam bir yer adı yazın. "FOB Türkiye" yerine "FOB Gemlik Limanı, Incoterms 2020" şeklinde bir ifade, yorum farklılıklarını baştan önler.
Kara taşımacılığıyla Avrupa'ya satış yapan ihracatçılar genellikle FCA veya DAP tercih eder. Karayolu taşımacılığı hizmetimizde DAP teslimatlarda varış noktasındaki boşaltma sorumluluğunun alıcıda olduğunu müşterilerimize her zaman hatırlatıyoruz. Gümrük süreçlerini kendiniz yönetmek istemiyorsanız gümrükleme hizmetimizle hem ihracat hem ithalat beyannamelerini tek elden yürütebilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
Incoterms 2020 nedir sorusunu doğru cevaplayan firmalar bile uygulamada şu hatalara düşebilir:
- EXW seçip ihracat gümrüklemesini de yapmayı beklemek (EXW'de bu sorumluluk alıcıdadır).
- Konteyner yüklerinde FOB kullanarak terminalde oluşan hasarların sorumluluğunu belirsiz bırakmak.
- DDP'de varış ülkesinin KDV ve vergi mevzuatını araştırmadan fiyat vermek.
- CIF'te sigortanın asgari kapsamda olduğunu bilmeyip yüksek değerli yüklerde ek sigorta yaptırmamak.
Bu hataların her biri, Özd Global uzmanlarına teklif aşamasında danışılarak kolayca önlenebilir. Özd Global, teslim şeklini ve teslim yerini fiyatınızla birlikte değerlendirir.
Sıkça Sorulan Sorular
Incoterms 2020 yasal olarak zorunlu mudur? Hayır. Incoterms kuralları bir yasa değil, tarafların sözleşmeye dahil ederek bağlayıcı hale getirdiği standart ticari terimlerdir. Sözleşmede "Incoterms 2020" ifadesi açıkça yazılmalıdır; aksi halde eski sürümler veya yerel yorumlar devreye girebilir.
Incoterms 2010 kuralları hâlâ kullanılabilir mi? Evet, taraflar anlaşırsa önceki sürümler de kullanılabilir. Ancak güncel sürüm olan Incoterms 2020, mevcut lojistik uygulamalarına daha uygun olduğu için yeni sözleşmelerde tercih edilmelidir.
Hangi teslim şekli ihracatçı için en güvenlidir? Tek bir doğru cevap yoktur. FCA, ihracatçının kontrolünde olan noktada riski devrettiği için dengeli bir seçenek olarak öne çıkar. Yüksek hizmet sunmak isteyen ihracatçılar DAP ile varışa kadar süreci yönetebilir.
Incoterms 2020 nedir sorusunun cevabı kadar, kuralların kendi ticaretinize nasıl uygulanacağı da önemlidir. Özd Global olarak teklif aşamasından teslimata kadar sizin için en avantajlı teslim şeklini belirlemenize yardımcı oluyoruz. Detaylı bilgi için iletişim sayfamız üzerinden veya +90 551 462 41 34 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
